Xu Hướng 12/2022 # Món Ăn Ngày Lễ Tết Của Người Tây Nguyên / 2023 # Top 20 View | Raffles-hanoi.edu.vn

Xu Hướng 12/2022 # Món Ăn Ngày Lễ Tết Của Người Tây Nguyên / 2023 # Top 20 View

Bạn đang xem bài viết Món Ăn Ngày Lễ Tết Của Người Tây Nguyên / 2023 được cập nhật mới nhất trên website Raffles-hanoi.edu.vn. Hy vọng những thông tin mà chúng tôi đã chia sẻ là hữu ích với bạn. Nếu nội dung hay, ý nghĩa bạn hãy chia sẻ với bạn bè của mình và luôn theo dõi, ủng hộ chúng tôi để cập nhật những thông tin mới nhất.

Hàng năm, người đồng bào ở Đà Lạt – Lâm Đồng nói riêng và tại Tây Nguyên nói chung thường tổ chức nhiều lễ hội truyền thống như: các lễ nghi nông nghiệp, nghi lễ vòng đời và nhiều nghi lễ cộng đồng khác. Trong các lễ hội cộng đồng đó, dồng bào thường chế biến nhiều món ăn ngon để dâng cúng Yang thể hiện lòng biết ơn đến các đấng thần linh đã che chở và ban nhiều điều tốt lành cho mọi người.

Món cơm nếp của người Tây Nguyên

Nếu như ngày thường, đồng bào Tây Nguyên thường ăn cơm gạo tẻ với các loại rau rừng sẵn có như : lá bép, đọt mây, măng le, măng lồ ô… thì trong những ngày lễ Tết, lễ hội truyền thống họ sẽ thay thế cơm trắng bằng cơm nếp nấu trong ống tre. Cách chế biến món ăn này cũng đòi hỏi sự khéo léo và cầu kỳ hơn. Ngay từ ngày hôm trước, những chàng trai khỏe mạnh, nhanh nhẹn đã vào rừng chặt những cây lồ ô tốt, sau đó đem về cắt thành từng đoạn, mỗi đoạn đều giữ lại mấu ở một đầu ống. Khi đã chọn được ống tre, người ta sẽ lấy gạo nếp và nước cho vào; tiếp đến nút ống tre lại cho thật kín và đốt trên lửa sao cho thật đều; trong khi nấu, tránh để lửa cháy lớn cũng như nhỏ quá. Khi than cháy tàn cũng là lúc mùi vị cơm chín thoang thoảng. Món cơm nếp nấu trong ống tre có hương vị khá đặc biệt, khi ăn sẽ cảm nhận rõ vị ngọt, mềm của cơm xen lẫn mùi ngai ngái của tre tươi.

Thức ăn chính dâng cúng thần linh

Trong những ngày Tết, thịt gia súc, gia cầm là không thể thiếu dung để chế biến các món ăn dâng cúng thần linh. Một trong những món ăn thông dụng và được ưa thích trong cộng đồng người Tây Nguyên là món thịt nướng. Có nhiều cách chế biến khác nhau: thịt tươi đem gói kín trong lá rồi vùi vào than nóng hoặc dung que xiên thịt bằng lồ ô hơ trên than củi đang cháy. Ngoài ra, đồng bào còn dự trữ thịt phơi khô như thịt trâu, da nai, heo rừng… Những món chế biến từ thịt khô cũng rất phong phú từ món thịt khô nướng và đập dập chấm muối ớt cay nồng đến các món om mềm như thịt nai om măng, om chuối…

Gia vị phổ biến

Trong nấu nướng, đồng bào người Tây Nguyên dùng gia vị chủ yếu là muối và ớt cùng lá bột ngọt sẵn có xung quang môi trường sống. Tuy gia vị khá đơn giản nhưng qua bàn tay khéo léo của người dân nơi đây, những món ăn đều có hương vị riêng biệt, có sự hấp hẫn đến lạ.

Thức uống đặc trưng

Đặc biệt, không thể thiếu trong không khí lễ hội truyền thống đó là rượu cần. Thành phần cơ bản của rượu cần là cơm, sắn, bắp được nấu chin trộn trấu và ủ bằng men trong chóe. Rượu ủ trong chóe khoảng 8, 9 ngày đã có thể dùng được nhưng để ngon hơn người ta thường khui chóe khi đã ủ từ 3 tuần đến vài tháng. Khi uống sẽ cho thêm lá tre tươi lên miệng chóe và cắm cần xuống tận đáy để cảm nhận hết vị ngọt, cay và thơm của rượu.

Đối với đồng bào các dân tộc Tây Nguyên, việc nấu nướng thật nhiều món ngon trong những ngày lễ Tết, lễ hội truyền thống có nhiều ý nghĩa, đó là sự sẻ chia, thể hiện tình đoàn kết, sự gắn bó trong cả cộng đồng. Các món ăn trong ngày lễ Tết không thể tách rời yếu tố tâm linh, thể hiện những tín ngưỡng truyền thống, là sự kết nối giữa con người với thần linh. Chính vì vậy mà các món ăn thức uống vào ngày lễ Tết của họ mang ý nghĩa thiêng liêng, nên họ luôn gìn giữ cho các thế hệ mai sau. Nét văn hóa ẩm thực đặc biệt của đồng bào đã tạo sức hút lớn cho các du khách đam mê tìm hiểu văn hóa ẩm thực bản địa khi đến với Đà Lạt – Lâm Đồng và Tây Nguyên.

Hà Hạnh

Ẩm Thực Độc Đáo Ngày Tết Của Người Nam Tây Nguyên / 2023

Thường thì vào đúng vụ canh tác lúa năm trước đã xong, mẹ lúa đã được rước về kho, cửa kho đã được cài chặt, tiếng sấm đầu mùa còn chưa nghe âm âm vang vọng ở chân trời đằng xa, vụ mùa sau chưa đến, chưa giục là thời điểm cộng đồng Nam Tây Nguyên mở hội và kèm theo đó là các món ăn Tết “độc, lạ”.

Piang tăm ding dơr” dịch ra tiếng phổ thông là cơm nấu trong ống lồ ô. Cơm này đặc biệt ngon, đặc biệt thơm và đặc biệt dẻo. Món ăn giản dị mang hương vị rừng núi ấy, giờ không còn gói gọn trong phạm vi Tây Nguyên nữa, mà đã trở thành món ẩm thực được thực khách thập phương ưa chuộng. Cách làm piang tăm ding dơr như sau:

Đầu tiên, chọn gạo nếp mới gặt có hạt to, mẩy, trắng. Sau đó, vo gạo thật sạch, rồi đem ngâm nước khoảng 5 tiếng đồng hồ. Tiếp theo, vớt gạo ra ngoài và để ráo nước. Trước đó, ống lồ ô cũng đã được chuẩn bị sẵn. Ống lồ ô phải còn tươi, không non quá cũng không già quá. Mỗi đốt lồ ô là một ống nấu loại cơm này. Cuối cùng, đổ gạo vào ống lồ ô, thêm nước cho ngập gạo, rồi cời bếp nổi lửa và nấu. Trong quá trình nấu, phải xoay ống lồ ô liên tục, cũng như giữ ngọn lửa cháy không to quá hoặc nhỏ quá để cơm chín đều. Piang tăm ding dơr có thể ăn với cá suối, thịt rừng và rau rừng.

Người bản địa Tây Nguyên gọi món ăn ngon, lạ này là “Poăc buh”. Nó là món ăn truyền thống, được chế biến từ thịt bắp của trâu, bò, lợn, nai… nguyên liệu. Những miếng thịt được lựa chọn kỹ càng trước khi treo lên gác bếp cùng với quá trình sấy kỳ công đã làm cho món ăn trở nên độc đáo. Trước kia, thịt xông khói là thực phẩm dự trữ của người Tây Nguyên. Mỗi khi nhà có khách quý, hay dịp hội Tết, người Tây Nguyên lại lấy loại thịt này ra chế biến món poăc buh để ăn và đãi khách. Thịt xông khói nướng sẽ ngon hơn, thơm hơn khi được chấm với muối ớt xanh cay xé lưỡi.

Món thịt nướng truyền thống.

Trong món ăn ngày Tết của người Tây Nguyên thể nào thế nào cũng có món “Biăp n’se” – rau bép. Ngày nay, rau bép đang trở thành đặc sản trong các nhà hàng, quán ăn ở Tây Nguyên. Từ rau bép, người Tây Nguyên đã làm nên những món ăn mang đậm hương núi, vị rừng như: canh cua rau bép, rau bép xào tỏi, rau bép xào thịt bò, rau bép nấu lẩu với tôm… Thực khách đến Tây Nguyên hầu hết đều gọi món này để vừa thưởng thức, vừa khám phá cái mùi vị độc đáo của đại ngàn. Theo kết quả kiểm nghiệm tại Viện Nghiên cứu Hạt nhân Đà Lạt, trong rau bép, hàm lượng chất khoáng khá cao. Ngoài ra, rau bép còn chứa các hoạt chất sinh học có lợi cho sức khỏe, cũng như chứa nhiều chất kháng sinh làm tăng sức đề kháng của cơ thể… Rau bép có vị ngọt, mùi thơm nhẹ, kích thích vị giác người ăn.

“Dà ce bri”, tức nước chè rừng, thức uống gắn bó hàng trăm năm nay với người Tây Nguyên. Chè rừng thường mọc ở những nơi đất có nhiều đá. Sau khi hái chè rừng về, người Tây Nguyên đem phơi khô, rồi gói trong bao nilon. Thỉnh thoảng tưới ít nước ở bên ngoài bao nilon để làm ẩm. Mỗi lần sử dụng thì lấy một ít lá chè đun với nước, hoặc cũng có thể hãm với nước sôi như hãm nước vối. Nước chè rừng màu nâu ngăm ngăm và sẽ sẫm màu hơn khi để qua hôm sau. Chè rừng uống ngọt và thơm, vị nửa chè nửa vối. Uống chè rừng mùi vị nhẹ nhàng, ít bị kích ứng, nhất là ăn được nhiều cơm, đêm ngủ ngon giấc. Nhờ công dụng này mà phụ nữ Tây Nguyên sau khi đẻ có thể lên rẫy làm việc được ngay. Nếu uống chè rừng đều đặn mỗi ngày thì có thể chữa khỏi bệnh đau dạ dày. Ngoài ra, nước chè rừng còn có công dụng mát gan, giải độc cơ thể…

Thức uống lên men không thể thiếu của người Tây Nguyên đó là rượu cần. Người bản địa Tây Nguyên gọi thức uống độc đáo này là “T’rơ nờm”. Muốn có rượu cần ngon, đòi hỏi phải có men tốt. Men rượu cần được làm từ lá rờ hộch, lá dâu, bột riềng rừng, bột ớt hiểm, muối, bột gạo, vỏ trấu… Men đã sẵn, công việc tiếp theo là nấu loại cơm ngon nhất, rồi đem trộn đều với men rượu. Sau đó, cho hỗ hợp cơm – men này vào ché và ủ kín trong ché càng lâu càng tốt. Rượu cần có vị ngọt sâu, hương thơm đằm, mang đúng đặc trưng rừng núi. Người Tây Nguyên luôn coi rượu cần là thức uống để gắn kết các thành viên trong cộng đồng, gắn kết cộng đồng này với cộng đồng khác và gắn kết dân bon với các thế lực siêu nhiên. Vì vậy, trong nghi thức cúng Yàng và cả trong những lễ hội truyền thống, rượu cần là thứ không thể thay thế.

Ẩm thực ngày Tết của người Nam Tây Nguyên là nét văn hóa độc đáo của người Nam Tây Nguyên. Nó mang nhiều yếu tố tập truyền độc đáo. Tất nhiên, nói đến Tây Nguyên mà quên nhắc yếu tố tâm linh, kể cả trong văn hóa ẩm thực, thì quả là… chưa hiểu Tây Nguyên. Thế nên, ẩm thực cũng là một phần của tín ngưỡng người Tây Nguyên, vì nó thể hiện sự sẻ chia, tình đoàn kết, cố kết trong cộng đồng.

Nguồn: Báo Lâm Đồng

Món Ăn Ngày Tết Của Người Huế / 2023

Chuẩn bị gói bánh chưng.

Ngoài bánh tét, bánh chưng, người Huế còn thích ăn một số bánh khác như bánh su sê (phu thê), bánh măng, bánh sen chấy, bánh dừa mận…

Bánh su sê làm bằng bột sắn có nhân đậu xanh ngào đường với dừa hay tôm chấy (tôm chấy là tôm tươi được rang xát cho nhỏ tơi ra), gói lá dừa đem hấp cách thủy. Còn bánh sen chấy làm bằng hạt sen nấu chín, nhào với đường đem láng cho mỏng, nướng lên, cuộn tròn, để vào thẩu đậy kín để ăn dần. Bánh dừa mận thì dùng xôi nếp giã nhuyễn ngào với dừa và nước đường, đem cán mỏng, cắt thành miếng vuông vừa, bên ngoài bọc lớp mè (vừng) rang, gói lại bằng giấy bóng. Bánh măng thì làm bằng măng tươi thái chỉ đem rim kỹ với đường, nấu lẫn với bột nếp. Sau đó cắt miếng, phủ lớp bột hoàng tinh bên ngoài rồi bọc bằng giấy bóng.

Các món ăn mặn cũng được các mệ, các o xứ Huế chuẩn bị chu đáo từ vài hôm trước Tết. Trong các món ăn, dưa món là thứ không thể thiếu được trong mâm cỗ Tết của người Huế. Dưa món gồm dứa (thơm) và củ cải thái miếng đem phơi săn trộn với ớt chín, cà muối, đu đủ, tỏi, cà rốt, nước mắm và đường. Món này phải làm trước Tết độ vài tuần lễ cho ngấm. Tiếp đến là các món chả tôm, nem bò lụi, chả da, xà lách gân bò, chả tré, hành dầm dấm, chả lụa…

Hành dầm dấm là hành củ phơi nắng cho héo đem muối với đường trước Tết vài ba hôm, lúc ăn trộn thêm ớt và tỏi. Chả tré thì làm bằng thịt bò và thịt ba rọi rán vàng thái chỉ, trộn với riềng, ớt, tỏi, muối, đường, thính. Món này ăn với bánh tráng mè và rau ngò thơm. Còn muốn ăn tré chua thì gói chặt thành từng gói nhỏ bằng lá chuối hột, bên trong lót lá ổi. Để vài ba hôm, tré sẽ có vị chua. Nem bò lụi thì dùng bò nạc thật tươi giã nhuyễn trộn với hàn the, da heo, thính, đem viên thành từng viên, nướng vàng. Khi ăn dùng bánh tráng cuộn nem, xà lách, rau thơm, chuối chát non, khế, chấm với nước lèo. Nước lèo là một thứ nước chấm hỗn hợp gồm tương ngọt, nước mắm, hành phi, gan heo giã, nấu lẫn với hành, tỏi. Trước khi ăn còn rắc thêm lạc rang vàng giã nhỏ. Nem bò lụi cũng là một món ăn hỗn hợp của gần 20 thứ khác nhau. Một món ăn khác là chả tôm làm bằng tôm tươi lột vỏ giã nhuyễn, trộn mỡ, hàn the, lòng trắng trứng, cho tôm lên trên mặt lá chuối hấp chín ăn với dưa món và nước chấm. Muốn ăn chả tôm chiên thì sau khi hấp đem chiên chả lên ăn với rau sống. Ngoài ra, món tôm chua cũng là món ăn rất được người Huế ưa thích. Tôm được chọn làm món chua là loại tôm sống, tôm đồng. Tôm đem dầm rượu, cho vô thạp cùng với nước mắm, riềng và đường, đậy kỹ, đem đặt ngoài nắng chừng 5 hôm thì dùng được.

Có thể chia món ăn Huế làm ba loại: chay, bình dân và ngự thiện. Ngự thiện là những món ngon vật lạ trong cung đình dành riêng cho vua chúa và hoàng thân quốc thích. Sau này, món ăn ngự thiện đã bình dân hóa như món tré nộm, chả giò, nem… Món chay là những món ăn đơn giản, với tài sáng tạo và bàn tay khéo léo của người phụ nữ Huế đã chế biến các loại thực vật bình thường như hoa chuối, nấm rơm, hạt sen, đậu phộng, tàu hũ, nước dừa, củ đậu… thành nhiều món ăn thơm ngon, lạ miệng để cúng vào buổi sáng đầu năm.

Rượu ở Huế phổ biến là rượu nếp và rượu thuốc đã được hạ thổ lâu ngày cho ngấm men và tăng thêm vị ngọt. Ngày Tết, người Huế rất thích uống trà. Nhiều loại hoa được ướp với trà để dùng như hoa nhài, hoa sen, hoa sói…

Âm Thực Ngày Tết Ở Tây Nguyên / 2023

Làm cơm lam

Tây Nguyên là nơi sinh sống của hàng chục dân tộc anh em, đông nhất là các dân tộc Ba Na, Gia Rai, Ê-đê, M’Nông, Xơ-đăng, H’rê…

Mỗi dân tộc đều có phong tục, tập quán riêng và hàng năm đều có tổ chức những ngày lễ Tết cho buôn làng sau khi gặt hái đã hoàn tất. Những ngày lễ Bỏ Mả, lễ Đâm trâu xây cột, Tết Cơm mới, Tết Giọt nước, Tết Lửa… diễn ra rộn rịp suốt mùa hanh khô. Đây là mùa lễ Tết ở Tây Nguyên.

Trong lễ Tết, ẩm thực của các dân tộc Tây Nguyên đều giống nhau, từ món thịt nướng cho đến rượu cần. Còn cách ăn uống và nấu nướng thế nào, thì đó là đặc điểm của mỗi dân tộc và của mỗi địa phương.

Ngày thường, đồng bào Tây Nguyên ăn cơm gạo tẻ với thức ăn nấu từ các loại rau rừng, mộc nhĩ, các loại củ, măng le. Thỉnh thoảng mới kiếm được con cá dưới sông, con thú từ trong rừng để cải thiện thêm bữa ăn. Còn các loại gia súc, gia cầm nhà nào cũng có, họ nuôi bằng cách thả rong vào rừng, ra bờ sông, bờ suối, và chỉ làm thịt để dùng vào việc cúng tế thần linh hay để thiết đãi khách quí đến thăm làng.

Vào các ngày lễ Tết, cơm nếp được thay cơm gạo tẻ và được nấu theo cách thức của tổ tiên: Cơm Lam. Họ vào rừng chặt những ống lồ ô còn non, giữ lại mấu ở một đầu ống rồi cho gạo nếp và nước vào, xong nút lại đem đốt bằng lửa và than cho thật khéo. Những ống cơm lam, ngoài vỏ tuy đen đúa, lem nhem nhưng khi chẻ bỏ lớp vỏ ấy đi thì lộ ra lớp cơm nếp thơm ngon, hấp dẫn lạ thường. Hương vị nếp quyện với hương thơm của tre tươi qua lửa làm cho cơm lam có một hương vị đặc biệt, hơn hẳn cơm nếp nấu trong chõ, trong nồi.

Thịt là thực phẩm chủ yếu trong các món ăn ngày Tết. Người Tây Nguyên làm lông con vật bằng cách thui đốt. Họ không chế biến được các món ăn đặc biệt như ở miền xuôi. Đáng chú ý là món nướng và làm món như tiết canh, nem sống ở dạng thô sơ. Những món ăn này dùng để khoản đãi hay để dâng cúng thần linh.

Ngoài ra, họ còn dùng phèo lấy từ ruột con vật bốn chân để chế biến món ăn là một đặc điểm trong cách thức ngả món của đồng bào Gia Rai, Ba Na. Kỹ thuật băm sống và trộn bóp đóng vai trò quan trọng tạo ra nhiều món từ thịt trâu bò, dê, nguồn thịt chính trong lễ hiến tế thần linh. Có món thịt bóp với phèo. Có món thịt băm nhỏ trộn với muối đựng trong ống tre. Có món thịt trộn với phèo rồi gói lá. Có món thịt trộn với tiết, phèo và muối ớt để trên lá. Có món thịt, ruột non, gan, ruột già hỗn hợp đựng trong ống tre. Lại có món thịt băm, tiết, phèo, muối ớt trộn nhuyễn. Da bóp với phèo cũng thành một món. Món thường gặp là gan và lá sách thái miếng xiên xen kẽ vào que tre để nướng.

Trong các món ăn kể trên họ đều dùng thịt sống, tuy không được nấu nướng nhưng có thể phèo là nguyên liệu có tác dụng làm tái các loại thịt tươi, giống như thính gạo trong món nem của người Kinh. Hơn nữa, tất cả những món sống ấy bao giờ cũng làm thành món đưa cay. Rượu cần là đồ uống không thể thiếu được trong các ngày lễ Tết. Thức nhắm, thậm chí được đặt gần bên các ghè rượu, có lót lá chuối đặt vào chiếc rá (rổ) để thực khách vừa nhâm nhi thưởng thức vừa chuyện trò, thỉnh thoảng đưa tay bốc một nhúm thức ăn đưa lên miệng…

Cùng với món sống, họ cũng làm các món nấu chín theo tập tục lâu đời. Trong các món này, thịt bao giờ cũng được nấu chung với bột gạo và rau đã giã nhỏ tạo thành món sền sệt đặc như cháo có thể bốc ăn được.

Món thịt nướng cũng là món thông dụng và được ưa thích. Có loại đem gói kín trong lá tươi rồi vùi vào than hay tro nóng. Có loại thì xâu thành từng xâu hơ trên than củi đang cháy.

Trong không khí cộng đồng ngày lễ Tết, việc ăn uống diễn ra với nhiều ý nghĩa, nó không chỉ đáp ứng nhu cầu no bụng, ngon miệng mà còn đáp ứng nhu cầu về tình nghĩa chòm xóm láng giềng trong buôn làng, quan hệ giữa con người với nhau.

Vượt lên trên thực đơn vừa kể, món ăn trong ngày lễ Tết không tách khỏi phần tâm linh, tín ngưỡng sâu sắc, kết nối giữa người sống kẻ chết, giữa con người với thần linh. Chính vì vậy mà các món ăn thức uống vào ngày lễ Tết của họ mang ý nghĩa thiêng liêng và hết sức trang trọn

Cập nhật thông tin chi tiết về Món Ăn Ngày Lễ Tết Của Người Tây Nguyên / 2023 trên website Raffles-hanoi.edu.vn. Hy vọng nội dung bài viết sẽ đáp ứng được nhu cầu của bạn, chúng tôi sẽ thường xuyên cập nhật mới nội dung để bạn nhận được thông tin nhanh chóng và chính xác nhất. Chúc bạn một ngày tốt lành!