Xu Hướng 3/2024 # Phẫu Thuật Và Chăm Sóc Hậu Môn Nhân Tạo: Những Điều Cần Biết # Top 10 Xem Nhiều

Bạn đang xem bài viết Phẫu Thuật Và Chăm Sóc Hậu Môn Nhân Tạo: Những Điều Cần Biết được cập nhật mới nhất tháng 3 năm 2024 trên website Raffles-hanoi.edu.vn. Hy vọng những thông tin mà chúng tôi đã chia sẻ là hữu ích với bạn. Nếu nội dung hay, ý nghĩa bạn hãy chia sẻ với bạn bè của mình và luôn theo dõi, ủng hộ chúng tôi để cập nhật những thông tin mới nhất.

Hậu môn nhân tạo là gì?

Hậu môn nhân tạo là chỗ mở của một đoạn ruột ra thành bụng bằng phẫu thuật nhằm dẫn chất trong lòng ruột (dịch tiêu hoá hay phân) ra ngoài. Sau khi thực hiện phẫu thuật, chất tiêu hoá sẽ đi trực tiếp qua lỗ mở thông này ra ngoài và đổ vào một túi chứa gắn bên ngoài sát với thành bụng gọi là túi HMNT.

Một hậu môn nhân tạo tạm thời có thể được sử dụng khi một phần của đại tràng cần thời gian để nghỉ ngơi và chữa lành khỏi một vấn đề hoặc bệnh, sau đó thì sẽ phẫu thuật lại để đóng hậu môn tạm. Nhưng đôi khi một căn bệnh, chẳng hạn như ung thư, nghiêm trọng hơn và có thể cần thiết phải làm hậu môn nhân tạo vĩnh viễn.

Khi nào cần phẫu thuật mở hậu môn nhân tạo?

Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến việc phải làm hậu môn nhân tạo nhằm đưa chất thải thoát ra khỏi cơ thể.

Bệnh nhân ung thư đại tràng, trực tràng ở các giai đoạn tiến triển và/hoặc có biến chứng cần phải mở hậu môn nhân tạo. Nếu bệnh nhân có tình trạng tiền ung thư, thì phẫu thuật này giúp ngăn sự tiến triển thành ung thư. Nếu bệnh nhân mổ vì những bệnh lý khác thì cuộc phẫu thuật thành công sẽ làm giảm bệnh, cải thiện triệu chứng.

Một số trường hợp khác, bệnh nhân có thể cần phẫu thuật làm hậu môn nhân tạo nếu:

Tắc ruột, hoại tử ruột do các nguyên nhân

Khối u phần thấp của trực tràng

Vỡ đại tràng gây nhiễm trùng ổ bụng nặng

Hậu môn nhân tạo nằm ở đâu?

Vị trí làm hậu môn nhân tạo phải đạt được các yêu cầu sau:

Ở phần thành bụng phẳng (để dễ gắn túi chứa phân)

Nằm trên vị trí thắt lưng

Người bệnh dễ quan sát và tự chăm sóc

Vị trí hậu môn nhân tạo được theo vị trí giải phẫu, gồm 3 loại chính: HMNT đại tràng, HMNT hồi tràng và HMNT niệu quản.

#1 Hậu môn nhân tạo đại tràng (colostomy) Hậu môn nhân tạo đại tràng sigma

Đây là loại phổ biến nhất. Nằm gần cuối của đại tràng, ngay trước trực tràng. Khi làm hậu môn nhân tạo đại tràng sigma sẽ cho phân cứng hơn và phù hợp sinh lý tương tự như phân bình thường.

Hậu môn nhân tạo đại tràng xuống

Được mở ở phần bên trái của ổ bụng. Phân từ kiểu hậu môn này thường rắn do đã đi qua gần hết toàn bộ khung đại tràng. Thường thực hiện cho các ung thư trực tràng.

Hậu môn nhân tạo đại tràng lên

Cách làm hậu môn nhân tạo từ vị trí đại tràng lên này thì chỉ có một phần của đại tràng thực hiện chức năng tiêu hóa, hấp thu dẫn đến chất thải vẫn còn tỉ lệ nước cao, phân tiết ra ngoài thường lỏng, gây khó khăn cho việc chăm sóc. Mở kiểu hậu môn nhân tạo từ đại tràng lên rất ít được thực hiện, thay vào đó kiểu mở hồi tràng ra ngoài thành bụng sẽ được làm nhiều hơn, thích hợp hơn, kèm theo có một túi nhỏ đựng chất thải bài tiết ra ngoài.

Hậu môn nhân tạo đại tràng ngang

Đại tràng ngang nằm ngang phía trên vùng thượng vị. Do phần đại tràng này hấp thu nước ít hơn đoạn thấp của đại tràng nên phân ở đại tràng ngang thường mềm hơn. Có 3 kiểu mở hậu môn nhân tạo thường gặp ở đại tràng ngang. Vị trí làm hậu môn nhân tạo phải đạt được các yêu cầu nhất định

Hậu môn nhân tạo kiểu quai:Hậu môn nhân tạo kiểu quai được thực hiện nhanh hơn kiểu đầu tận và thường có tính chất tạm thời, kiểu hậu môn nhân tạo này sẽ tạo đường hầm thành bụng lớn hơn nên sẽ có nguy cơ thoát vị cạnh hậu môn nhân tạo. Vị trí để làm hậu môn nhân tạo kiểu này là khoảng 1⁄4 trên vùng bụng phải (tương đương đại tràng ngang) hoặc hố chậu trái (tương đương đại tràng xích-ma). Thi thoảng vẫn sẽ có phân hoặc khí đi qua trực tràng do đại tràng vẫn còn liên tục với trực tràng.

Hậu môn nhân tạo kiểu đầu tận: Đây thường là kiểu hậu môn nhân tạo có tính chất vĩnh viễn, được làm sau phẫu thuật cắt đại tràng bao gồm cả trực tràng và phần đại tràng dưới vị trí mở hậu môn nhân. Phần đưa ra làm hậu môn nhân tạo là đoạn cuối hồi tràng, sát van hồi manh tràng, nhằm đảm bảo đủ chiều dài của tiểu tràng, bảo tồn tối đa chức năng tiêu hóa, hấp thu của tiểu tràng cũng như “để dành” chỗ cho việc tạo túi chứa sau này.

Hậu môn nhân tạo kiểu nòng súng: Được làm nhanh hơn kiểu đầu tận và thường mang tính chất tạm thời. Đầu gần được đưa ra ngoài thành bụng là một hậu môn tạm thời để đưa chất thải ra ngoài. Đầu xa cũng được đưa ra ngoài thành bụng, có một ít chất nhầy chảy ra. Hậu môn nhân tạo kiểu nòng súngsẽ được thực hiện đóng lại ở thì sau.

#2 Hậu môn nhân tạo hồi tràng (ruột non) (Ileostomy)

Là một lỗ mở được tạo ra bằng cách đưa một đoạn hồi tràng ra ngoài thành bụng. Dịch tiêu hóa từ HMNT hồi tràng thoát ra ngoài gần như liên tục, đặc biệt nhiều sau khi ăn. Chất tiêu hóa thường có dạng dịch lỏng, thường không mùi, dễ gây kích ứng da vì có tính ăn da cao.

#3 Hậu môn nhân tạo niệu quản (Urostomy)

Được mở ở thành bụng để dẫn lưu nước tiểu từ thận qua niệu quản đến lỗ mở ở thành bụng và ra ngoài túi chứa. Một số trường hợp có thể là dẫn lưu nước tiểu từ bàng quang của bệnh nhân.

Đây là một thủ tục phẫu thuật cần thiết khi bàng quang bị bệnh. Có bốn lý do chính để thực hiện phẫu thuật này là ung thư bàng quang, dị tật bẩm sinh, rối loạn chức năng thần kinh hoặc viêm bàng quang mãn tính.

Hình dạng của hậu môn nhân tạo như thế nào?

Hậu môn nhân tạo thường có màu hồng hoặc đỏ. Thường ẩm ướt và mềm.

Có thễ dễ dàng chảy máu chút ít khi bị va chạm nhẹ, nhưng rất dễ cầm máu

Không có cảm giác hoặc thấy đau khi chạm vào

Phần da xung quanh HMNT không nên để bị đỏ, rạn nứt hoặc sưng tấy.

Hình dạng của hậu môn nhân tạo phụ thuộc vào loại hình phẫu thuật mở thông HMNT và sự khác biệt của từng cơ thể. Nó có thể trông khá lớn lúc đầu, nhưng sẽ co lại đến kích thước cuối cùng khoảng 6 đến 8 tuần sau khi phẫu thuật.

Hình dạng HMNT sẽ tròn hoặc hình bầu dục. Một số HMNT có ​​thể nhô ra một chút, trong khi một số khác nằm phẳng trên da, hoặc lõm vào bên trong.

Không giống như hậu môn, HMNT không có van hoặc cơ thắt. Điều này có nghĩa là đôi khi việc đi tiêu khó có thể được kiểm soát theo những cách thông thường.

Phẫu thuật làm hậu môn nhân tạo có nguy hiểm không?

Cũng như bất kỳ phẫu thuật nào khác, phẫu thuật làm hậu môn nhân tạo cũng tiềm ẩn nguy cơ biến chứng. Những biến chứng này bao gồm viêm phổi, nhiễm trùng tiểu, nhồi máu cơ tim…

Một số biến chứng ngoại khoa của phẫu thuật loại này bao gồm:

Tổn thương các cấu trúc, cơ quan lân cận

Chảy máu

Nhiễm trùng

Xì miệng nối

Áp xe (ổ tụ mủ) trong ổ bụng

Thoát vị tại vết mổ cũ

Tắc ruột do tạo mô sẹo

Người bệnh nên đến gặp bác sĩ khi có biểu hiện bất thường. Một số biến chứng cần can thiệp phẫu thuật lại.

Cần chuẩn bị gì trước khi phẫu thuật mở hậu môn nhân tạo?

Bệnh nhân cần khám tiền mê vài ngày trước mổ. Trong lần khám này, bệnh nhân được làm một số xét nghiệm máu và khám sức khỏe tổng quát tùy theo tuổi và tình trạng bệnh kèm theo để đảm bảo bệnh nhân đủ sức khỏe để chịu đựng cuộc mổ.

Bạn cần phải tắm vào đêm trước ngày mổ và sáng ngày mổ bằng dung dịch sát trùng Betadine.

Đại tràng chứa vi trùng và các chất thải có thể gây nhiễm trùng nếu chúng xâm nhập vào ổ bụng trong quá trình phẫu thuật. Do đó cần có một số phương pháp phòng ngừa để giảm nguy cơ.

Đầu tiên là có thể sử dụng kháng sinh đường uống một vài ngày trước mổ. Thứ hai là làm sạch đại tràng tối đa để giảm nguy cơ nhiễm trùng.

2 hoặc 3 ngày trước mổ, bệnh nhân cần ăn thức ăn mềm, gần như thức ăn lỏng có thể tiêu hóa nhanh và dễ dàng. Đôi khi bệnh nhân chỉ được uống nước (như nước trái cây, nước luộc thịt). Tất cả bệnh nhân đều chỉ được uống nước trong 24 giờ trước mổ và nhịn ăn hoàn toàn từ nửa đêm trước ngày mổ. Trước ngày mổ bệnh nhân cần uống thuốc sổ, được nhập khoa và truyền dịch để tránh mất nước khi tiêu chảy do uống thuốc này.

Nếu bệnh nhân không thể tuân theo chế độ này thì cần phải báo ngay cho phẫu thuật viên. Vì nếu phẫu thuật có thể không an toàn và phải hoãn cuộc mổ.

Phục hồi sau phẫu thuật mở Hậu môn nhân tạo

Một ngày sau mổ thì đa số bệnh nhân có thể đứng dậy đi lại. Một điều quan trọng là bệnh nhân cần đứng dậy và vận động càng sớm càng tốt để kích thích nhu động ruột và làm máu lưu thông dễ dàng.

Bệnh nhân cần được nuôi ăn bằng đường tĩnh mạch cho đến khi ăn uống được bình thường. Hầu hết bệnh nhân có thể ăn nhẹ sau 4-5 ngày hậu phẫu.

Bạn cần dùng thuốc giảm đau vài ngày. Bạn nên thông báo cho đội ngũ điều trị nếu loại thuốc giảm đau đang dùng không đủ hiệu quả để được kê loại thuốc khác. Kháng sinh cũng có thể được dùng sau mổ tùy thuộc nhiều yếu tố bao gồm chẩn đoán ban đầu.

Sau khi phẫu thuật 1-2 tuần bệnh nhân có thể xuất viện.

Thường thì bệnh nhân có thể trở lại sinh hoạt bình thường trong vòng 1-3 tuần sau mổ, nhưng để phục hồi hoàn toàn có thể mất tới 2 tháng. Do đó, bệnh nhân cần tránh gắng sức, nâng vật nặng trong 4-6 tuần. Khi đang trong thời gian hồi phục, bệnh nhân cần kiêng một số loại thức ăn nhất định.

Nếu mở hậu môn nhân tạo tạm thời, bệnh nhân sẽ cần phẫu thuật đóng hậu môn nhân tạo sau khi đại tràng đã hồi phục. Phẫu thuật này thường diễn ra khoảng 12 tuần sau đó tùy thuộc vào mục đích mở hậu môn nhân tạo. Việc đóng hậu môn nhân tạo cần được sự theo dõi và chỉ định của bác sĩ, phẫu thuật viên thực hiện chính cho bệnh nhân.

Chăm sóc hậu môn nhân tạo như thế nào?

Một số lưu ý sau phẫu thuật

Sau phẫu thuật HMNT sẽ hơi sưng nhưng sau đó sẽ giảm và thu nhỏ dần lại. Sau 6-8 tuần, HMNT sẽ đạt đến kích thước và hình dạng ổn định.

Ngay sau khi phẫu thuật, cần dán túi HMNT ngay để tránh dịch tiêu hóa hoặc phân gây kích ứng da xung quanh hoặc làm nhiễm khuẩn vết mổ.

HMNT sẽ bắt đầu hoạt động trong vòng vài ngày sau phẫu thuật, khi bạn có nhu động ruột trở lại. Bạn sẽ quan sát thấy có hơi đi ra từ HMNT và túi thải bắt đầu phồng lên.

Đầu tiên bạn sẽ thấy mất kiểm soát khi HMNT bắt đầu hoạt động. Hãy kiên nhẫn. Sau một khoảng thời gian, bạn sẽ dần cảm nhận được mọi thứ diễn ra theo một nguyên tắc có thể đoán trước được.

Làm thế nào để tôi học cách chăm sóc hậu môn nhân tạo?

Sau khi phẫu thuật và phục hồi theo quy định, đã đến lúc trở lại cuộc sống bình thường. Điều dưỡng sẽ hướng dẫn bạn cách chăm sóc HMNT, và hướng dẫn cách sử dụng và thay túi HMNT tại bệnh viện. Bạn hãy lưu ý ghi nhớ các bước thực hiện để có thể tự chăm sóc khi ra viện.

Chăm sóc cho hậu môn nhân tạo bao gồm:

Chăm sóc HMNT và vùng da xung quanh: Vệ sinh sạch sẽ giúp ngăn ngừa nhiễm trùng và đảm bảo rằng HMNT của bạn hoạt động tốt. Bệnh nhân cũng cần thường xuyên kiểm tra để có thể phát hiện sớm nhất những dấu hiệu bất thường như rò rỉ, kích ứng da, dị ứng.

Cách lắp và thay thế bộ túi HMNT khi cần thiết

Cách xả túi thải khi cần thiết

Tháo thụt đại tràng (irrigation): thủ thuật đưa nước qua hậu môn vào đại tràng để làm mềm, lỏng phân, đồng thời làm thành ruột nở rộng. Thành ruột được kích thích sẽ co lại, đẩy phân ra ngoài. Tháo thụt được thực hiện để tránh việc cần phải đeo túi HMNT thường xuyên. Tuy nhiên, thủ thuật này đòi hỏi phải được bác sĩ chấp thuận và cung cấp hướng dẫn cần thiết.

Tôi sẽ cần gì để chăm sóc Hậu môn nhân tạo?

Vì không có cơ quanh HMNT, bạn không thể kiểm soát chất thải hoặc khí thải. Bạn sẽ cần sử dụng túi thải y tế, với đế bảo vệ da để đựng chất thải.

Sự cần thiết phải giữ tất cả mọi thứ sạch sẽ và tránh rò rỉ, nhiễm trùng đòi hỏi sử dụng nhiều loại vật tư y tế khác nhau như bột hút ẩm chống loét, keo làm đầy để bảo vệ vùng da xung quanh HMNT, đai đeo HMNT, băng và các vật tư y tế khác.

#1 Bộ túi Hậu môn nhân tạo

Bộ túi HMNT có một túi thải y tế để đựng chất thải thoát ra từ HMNT và một đế HMNT để bảo vệ vùng da xung quanh. Túi hậu môn nhân tạo có nhiều kiểu dáng và kích cỡ, bạn có thể tùy ý lựa chọn loại tốt nhất cho tình trạng và lối sống của bạn.

Hiện này có 2 loại bộ túi HMNT chính:

Hệ thống túi một mảnh có cả túi và đế gắn liền với nhau trong cùng một đơn vị. Khi túi được gỡ bỏ, thì cũng phải gỡ cả đế.

Hệ thống hai mảnh gồm có hai phần tách biệt là túi thải và đế. Khi túi được tháo ra, đế vẫn có thể giữ lại.

Chúng được sử dụng để lấp đầy các khoảng trống giữa đế HMNT và da để giúp bộ túi dính chắc hơn và cũng để ngăn chặn bất kỳ loại rò rỉ chất thải nào. Do đó, sẽ giúp giảm nguy cơ da bị kích ứng hoặc bị loét.

Đai đeo được sử dụng để cố định túi thải. Một số đai có móc và vòng để giữ túi ở đúng vị trí nhằm giảm nguy cơ rò rỉ hoặc rơi xuống. Nó có thể được sử dụng song song với hàng rào bảo vệ da lồi.

Mua bộ chăm sóc hậu môn nhân tạo trực tuyến ở đâu?

https://www.fvhospital.com/ban-can-biet/phau-thuat-cat-dai-truc-trang/

Hãy xem và chọn sản phẩm phù hợp nhất với nhu cầu của bạn.

http://vinmec.com/vi/tin-tuc/thong-tin-suc-khoe/tieu-hoa-gan-mat/cac-loai-hau-mon-nhan-tao-thuong-duoc-su-dung/,

Chăm Sóc Hậu Môn Nhân Tạo

Chăm sóc hậu môn nhân tạo

Hậu môn nhân tạo là một chỗ mở ở ruột non hoặc ruột già trên thành bụng để phân di chuyển trong lòng ruột qua vị trí mở này và thoát ra ngoài vào một túi gắn ở thành bụng.

Hậu môn nhân tạo được mở tạm thời hoặc vĩnh viễn trên người bệnh sau cắt khối u hậu môn hay toàn bộ hậu môn hoặc có bệnh lý rò trực tràng- âm đạo, rò trực tràng- bàng quang, chấn thương.

Người bệnh thường lo lắng, ngại giao tiếp, sợ bị xa lánh vì hậu môn nhân tạo gây bất tiện trong sinh hoạt, vận động và dễ tạo mùi khó chịu.

Người bệnh mang một túi chứa đặt trên bụng, quanh miệng hậu môn nhân tạo.

Khí và chất thải sẽ thoát ra túi chứa trong vòng 72 giờ sau phẫu thuật đặt hậu môn nhân tạo. Người bệnh có thể xuất viện sau 2-7 ngày.

Điều dưỡng sẽ tư vấn, hướng dẫn cho người bệnh và người nhà:

Cách chăm sóc, thay bộ chăm sóc hậu môn nhân tạo

Trang bị: Gạc mềm, nước muối sinh lý, khăn bông sạch, mềm, khô, túi chứa, xà phòng rửa tay…

Cách chọn túi chứa phù hợp

Cách đo và dán túi chứa

Chăm sóc vùng da xung quanh miệng hậu môn nhân tạo bằng cách sạch da này với nước ấm rồi dùng khăn khô lau nhẹ

Hướng dẫn kỹ thuật “thụt tháo” khi bị bón

Cách vệ sinh cá nhân khi mang túi

Ăn nhiều bữa nhỏ trong ngày

Nhai kỹ thức ăn

Ăn điều độ, chậm rãi, ăn thực phẩm giàu muối và kali

Uống nhiều nước mỗi ngày

Bắt đầu ăn một lượng nhỏ đối với các loại thức ăn có nhiều chất xơ và nên nhai kỹ

Lưu ý: Nếu loại thức ăn nào đó khiến người bệnh khó chịu, tạm ngưng trong vài tuần và thử lại sau.

Xì hơi và mùi là hiện tượng tự nhiên. Nếu lượng hơi thoát ra tăng bất thường , hãy kiểm tra thức ăn

Người mang hậu môn nhân tạo có thể tắm rửa bình thường khi được sự đồng ý của bác sĩ

Nên chọn xà phòng trung tính, không để nước hay xà phòng chảy vào hoặc gây tổn thương hậu môn nhân tạo. Không dùng xà phòng, sữa tắm chất dưỡng ẩm hoặc kem dưỡng da xung quanh vùng da có hậu môn nhân tạo.

Người có mang túi hậu môn nhân tạo có thể:

Chơi thể thao và tham gia các hoạt động thể chất vừa phải như đi bộ, khiêu vũ…

Tránh khuân vác nặng

Túi chứa có thiết kế phẳng, ôm sát cơ thể và có thể được giữ bên trong hoặc bên ngoài trang phục lót mà ít gây chú ý cho người khác.

Nhiều loại túi chứa có màng xả khí và lọc mùi với than hoạt tính, tránh hiện tượng túi bị phồng lên khi đầy khí

Keo làm đầy khoảng hở xung quanh hậu môn nhân tạo giúp chống rò rỉ túi chứa

Bột hút ẩm và chống kích ứng vùng da xung quanh hậu môn nhân tạo

Vòng chống loét hay vòng chống loét lồi tròn

Nên: + Thay hoặc xả túi hậu môn nhân tạo khi phân đầy 2/3 túi

+ Thay túi mỗi 3 -7 ngày, tùy loại túi

Thức ăn cứng,thức ăn nhiều dầu mỡ

Vận động mạnh

Nâng các vật nặng quá sức

Tiếp xúc với môi trường ô nhiễm

Hậu môn nhân tạo tụt vào trong

Viêm loét vùng da quanh hậu môn nhân tạo

Sa hậu môn nhân tạo

Phát hiện biến chứng khác: Thoát vị, áp xe quanh hậu môn nhân tạo, hẹp lỗ hậu môn nhân tạo, tắc ruột, hoại tử…

Tái khám theo lịch hẹn

Tìm hiểu kỹ thuật tự chăm sóc hậu môn nhân tạo

Thực hiện chế độ ăn đầy đủ, ít chất béo, nhiều đạm, vitamin và khoáng chấ

Chăm Sóc Hậu Môn Nhân Tạo Và Người Bệnh Có Hậu Môn Nhân Tạo

Chăm sóc hậu môn nhân tạo và người bệnh có hậu môn nhân tạo HẬU MÔN NHÂN TẠO ĐỊNH NGHĨA

Hậu môn nhân tạo là lỗ mở chủ động ở đại tràng ra da để đưa toàn bộ phân ra ngoài thay thế hậu môn thật.

PHÂN LOẠI HẬU MÔN NHÂN TẠO Hậu môn nhân tạo tạm thời

Chỉ sử dụng trong thời gian nhất định giúp thoát phân ra ngoài trong thời gian tạm thời do bệnh hay do chấn thương để đoạn ruột phía dưới được nghỉ ngơi, lành chỗ khâu nối ruột. Sau đó hậu môn nhân tạo sẽ được đóng và tái lập lại lưu thông phân bình thường qua hậu môn thật.

Hậu môn nhân tạo vĩnh viễn

Là trường hợp đưa đại tràng ra da và người bệnh đại tiện qua hậu môn nhân tạo suốt đời. Thường gặp ở bệnh lý ung thư trực tràng đoạn thấp phải làm phẫu thuật Miles, phẫu thuật Hartmann, ung thư đại trực tràng.

CÁC KIỂU LÀM HẬU MÔN NHÂN TẠO Hậu môn nhân tạo kiểu quai (loop – colostomy)

Là đưa một quai đại tràng ra da và có 1 que thủy tinh xỏ ngang để giữ không cho quai ruột tụt vào trong ổ bụng.

Hậu môn nhân tạo kiểu tận (end – colostomy)

Là loại hậu môn mà toàn bộ đường kính của ruột được đưa ra ngoài thành bụng để thoát phân. Hậu môn nhân tạo kiểu tận có thể có một nòng chỉ đưa đầu trên ra ngoài bụng để tháo phân, hoặc cả hai nòng đầu gần và đầu xa của đại tràng đều được đưa ra ngoài da. Thường là hậu môn nhân tạo vĩnh viễn.

Hậu môn nhân tạo có cựa

Là đưa 1 quai đại tràng ra da và có 1 cựa (éperon). Cựa có thể là những mũi chỉ khâu đính quai đi và quai đến với nhau và cố định vào thành bụng, hoặc là que thủy tinh xỏ ngang mạc treo để ruột không tụt vào. Sau đó xẻ 1 lỗ trên đoạn đại tràng đưa ra ngoài da để cho thoát phân có 2 đầu còn hậu môn nhân tạo có 2 nòng. Nòng phía đoạn trên ruột ra phân còn nòng ở đoạn ruột phía dưới chỉ ra dịch ruột.

Hậu môn nhân tạo có cầu da

(Hiếm gặp) đưa 2 đầu ruột ra 2 nơi trên thành bụng, đầu trên ra phân, đầu dưới ra dịch ruột.

a) 1 nòng b) 2 nòng c) Kiểu quai

Hình 50.1. Hậu môn nhân tạo

CHỈ ĐỊNH LÀM HẬU MÔN NHÂN TẠO Bảo vệ thương tổn

Tạo điều kiện để một sang thương bệnh lý phía dưới được nghỉ ngơi, để giữ sạch sẽ một đường khâu, một miệng nối tránh xì bục gây viêm phúc mạc.

Chỉ định trong các trường hợp:

Ung thư đại tràng trong giai đoạn trễ không còn khả năng cắt bỏ.

Viêm loét nặng đại trực tràng chảy máu nhiều.

Rò trực tràng – âm đạo hay trực tràng – bàng quang. Vết thương trực tràng ngoài phúc mạc.

Vết thương ở đoạn đại tràng cố định.

Thoát phân khi có tắc

Trong các trường hợp:

Dị dạng hậu môn trực tràng.

Phình to đại tràng tiên thiên (bệnh Hirschprung).

Tắc ruột do ung thư đại trực tràng.

Chít hẹp đại tràng.

Làm sạch đại tràng

Nhiều trường hợp bệnh lý (như chít hẹp hậu môn, hoặc phình to đại tràng tiên thiên…), chế độ ăn không có bã, tẩy ruột, thụt tháo đại tràng không đủ để làm sạch ruột, do đó cần phải làm hậu môn nhân tạo để qua đó thụt tháo ruột thật sạch chuẩn bị cho cuộc mổ điều trị triệt căn.

BIẾN CHỨNG Biến chứng sớm

Chảy máu từ mạc treo đại tràng đưa ra hay trên thành đại tràng. Hoại tử ruột khi thấy đoạn ruột đưa ra bị tím đen.

Tụt hậu môn nhân tạo gây viêm phúc mạc (nếu tụt vào trong ổ bụng) hoặc gây nhiễm trùng thành bụng (nếu tụt vào thành bụng).

Lòi ruột.

Nhiễm trùng vết mổ.

Tắc ruột.

Thủng đại tràng thì thường do đầu canule đặt vào hậu môn nhân tạo để thụt tháo phân.

Hình 50.2. Đặt túi hậu môn nhân tạo Hình 50.3. Hậu môn nhân tạo 2 nòng

BIẾN CHỨNG MẠN TÍNH

Viêm thanh mạc đại tràng. Hẹp hậu môn nhân tạo.

Thiếu máu, hoại tử lỗ mở.

Thoát vị thành bụng.

Sa niêm mạc hậu môn nhân tạo. Rò hậu môn nhân tạo.

Đại tiện không tự chủ.

QUY TRÌNH CHĂM SÓC NGƯỜI BỆNH TRƯỚC MỔ CÓ MỞ HẬU MÔN NHÂN TẠO NHẬN ĐỊNH TÌNH TRẠNG NGƯỜI BỆNH

Nhận định mức độ lo sợ của người bệnh, mức độ hiểu biết về hậu môn nhân tạo mà người bệnh sẽ mang sau mổ. Nhận định khả năng thích nghi của người bệnh. Nhận định mức độ hiểu biết về cách chăm sóc hậu môn nhân tạo. Quan sát những dấu hiệu từ chối, lo sợ, giận dữ.

Nhận định mức độ hiểu biết của người thân nhất là chồng hay vợ về tâm lý, mức độ chấp nhận. Nắm rõ tình trạng bệnh lý của người bệnh là làm hậu môn nhân tạo vĩnh viễn hay tạm thời.

Nhận định vị trí làm hậu môn nhân tạo trên thành bụng cho người bệnh, thường căn cứ vào tình trạng bệnh lý hay người bệnh béo hay gầy.

CHẨN ĐOÁN VÀ CAN THIỆP ĐIỀU DƯỠNG Lo âu về cuộc mổ sắp đến và về chẩn đoán ung thư

Thường tâm lý người bệnh trải qua các giai đoạn từ chối, giận dữ, không chấp nhận phẫu thuật, trầm cảm. Lượng giá những phản ứng xúc cảm của người bệnh và gia đình. Khuyến khích người bệnh phát biểu cảm xúc. Hiểu chẩn đoán bệnh và lượng giá người bệnh nhận thức tới đâu về bệnh trạng của họ, lắng nghe tâm trạng, nguyện vọng của người bệnh. Cho người bệnh nói chuyện với người đã phẫu thuật hậu môn nhân tạo thành công.

Hỗ trợ tâm lý trước mổ

Có chương trình giáo dục người bệnh bằng các tư liệu, bài giảng, vật trưng bày, nên cung cấp thông tin về cuộc mổ. Giáo dục về mặt sức khỏe như cách chăm sóc hậu môn nhân tạo, cách sinh hoạt hằng ngày sau mổ, chế độ ăn uống, tắm rửa, thay băng, hoạt động xã hội, công việc, sinh hoạt tình dục.

Chuẩn bị cho cuộc mổ (trường hợp mổ chương trình)

Nâng cao thể trạng người bệnh như cho ăn chế độ nhiều calo như cá, thịt xay nhuyễn, sữa, ăn ít chất xơ trước mổ. Thực hiện truyền dịch trong trường hợp người bệnh cần nhịn ăn.

Chống nhiễm trùng vì thực hiện khâu nối trên ruột, hơn nữa trong lòng ruột có nhiều vi khuẩn nên nguy cơ nhiễm trùng cao. Điều dưỡng thực hiện thuốc chống nhiễm khuẩn đường ruột vài ngày trước mổ, kháng sinh dự phòng trước mổ.

Đặt ống thông mũi – dạ dày: trong mổ chương trình, đặt thông mũi dạ dày giúp giảm bớt căng chướng ruột và dễ dàng khâu nối trên ruột. Trong mổ cấp cứu giúp ruột bớt tắc, hút dịch và hơi trong ruột giúp giảm tình trạng căng giãn có nguy cơ hoại tử ruột cao.

Làm sạch đại tràng: trong trường hợp mổ chương trình do tình trạng bệnh lý như ung thư nên việc phân còn rất nhiều trong lòng ruột hay còn phân cứng điều dưỡng cần thụt tháo nhiều ngày và thực hiện ngày 2 lần vào ngày trước mổ, hay cho người bệnh uống thuốc rửa ruột vào ngày trước mổ nhưng lưu ý cần thận trọng trong trường hợp người bệnh có tắc ruột. Trong trường hợp mổ cấp cứu thì việc thụt tháo hoàn toàn không thực hiện được.

Xác định vị trí của lỗ mở hậu môn nhân tạo: đây là nhiệm vụ của điều dưỡng, vì là người trực tiếp chăm sóc và hướng dẫn người bệnh. Vị trí lỗ mở thường là vị trí ở ngoài cơ thẳng bụng, vị trí lỗ mở nên nằm trong tầm nhìn và tầm tay của người bệnh và trên mặt da phẳng. Vị trí lỗ mở nên tránh là đường thắt lưng, vùng da lõm xếp nếp, sẹo mổ cũ, vùng có thoát vị, vùng có xương gồ lên, rốn, vùng chịu ảnh hưởng của tia xạ. Cần cách xa vết mổ, nằm dưới dòng của dẫn lưu và cách xa dẫn lưu để tránh dòng phân chảy qua dẫn lưu gây nhiễm trùng.

Nhận biết tâm lý người bệnh khi biết sau mổ sẽ mang hậu môn nhân tạo, điều dưỡng chú ý thận trọng với những lời phàn nàn của người bệnh về sợ hãi, thất vọng, đau khổ.

Thực hiện cân bằng nước và điện giải trước mổ. Nên đặt thông tiểu giúp theo dõi chính xác lượng nước xuất nhập, giúp vùng đáy chậu được khô sau mổ.

QUY TRÌNH CHĂM SÓC NGƯỜI BỆNH SAU MỔ CÓ HẬU MÔN NHÂN TẠO NHẬN ĐỊNH TÌNH TRẠNG NGƯỜI BỆNH

Những điều cần quan sát trong những ngày đầu sau mổ về lỗ mở ra da:

Tuần hoàn máu

Quan sát màu niêm mạc ruột, nơi khâu chỉ, tụt hậu môn nhân tạo vào trong, dịch tiết, niêm mạc ruột nên ẩm, hồng. Theo dõi phù nề: nếu màng nhầy phù nhẹ, trong suốt là bình thường, nếu phù nề tăng hơn là bất thường.

Vùng da xung quanh lỗ mở

Da có bị rôm lở, đỏ, xì rò phân. Tránh dùng các chất sát trùng vì có thể gây dị ứng. Dùng túi hứng phân thích hợp, thay túi đều, lỗ cắt phải vừa, tránh quá rộng hay quá hẹp, cạo sạch lông nơi vùng dán túi, tránh để người bệnh đau khi tháo túi hay lông ngăn cản keo dính da.

Trong trường hợp người bệnh được rửa sạch ruột trước và trong mổ, phẫu thuật viên sẽ đặt túi hậu môn ngay sau mổ. Điều dưỡng nhận định tình trạng niêm mạc hậu môn, phân. Và phẫu thuật viên cần sử dụng túi trong suốt để điều dưỡng dễ quan sát.

Trong trường hợp cấp cứu hay không có rửa ruột trong mổ, phẫu thuật viên xẻ hậu môn nhân tạo nhưng sau đó khâu mũi chỉ chờ và băng kín lại bằng gạc vaseline. Điều dưỡng cần nhận định dấu hiệu chảy máu hậu môn nhân tạo. Thường sẽ mở hậu môn nhân tạo sau 24 – 48 giờ sau mổ.

Nhận định tình trạng hoạt động của nhu động ruột.

Nhận định tình trạng vết mổ: phân có thấm băng, dấu hiệu nhiễm trùng. Nhận định tâm lý người bệnh: khóc, lo sợ, hoảng hốt và thất vọng.

CHẨN ĐOÁN VÀ CAN THIỆP ĐIỀU DƯỠNG Sự tổn thương da do vết mổ và lỗ hậu môn nhân tạo

Người bệnh có hậu môn nhân tạo chưa xẻ miệng thì hậu môn nhân tạo sẽ được phẫu thuật viên bao phủ bằng gạc thấm vaselin. Nếu máu thấm ướt băng điều dưỡng chỉ thay lớp băng ngoài, giữ cho niêm mạc hậu môn nhân tạo luôn ẩm không bị khô. Theo dõi tình trạng bụng, cơn đau, màu sắc niêm mạc hậu môn nhân tạo, theo dõi chảy máu quanh chân hậu môn nhân tạo. Thường sau 48 giờ thì xẻ miệng hay mở miệng hậu môn nhân tạo. Sau khi xẻ miệng điều dưỡng cần rửa sạch phân trào ra, quấn gạc thấm vaselin quanh dưới chân ruột (ngừa phân đổ vào ổ bụng). Người bệnh có hậu môn nhân tạo đã xẻ miệng, trong vài ngày đầu nên bôi chất oxit kẽm lên da quanh hậu môn nhân tạo ngừa rôm lở da nếu không dùng túi dán hậu môn. Tốt nhất là nên dùng túi dán hậu môn nhân tạo để giúp người bệnh sạch sẽ, thoải mái, tránh phân tràn ra ổ bụng gây viêm loét da, nhiễm trùng vết mổ, nhiễm trùng dẫn lưu. Trong trường hợp có túi phân, điều dưỡng cần lưu ý tránh cắt miệng túi quá rộng sẽ làm tổn thương da do phân tràn ra, nếu quá hẹp sẽ làm tổn thương niêm mạc ruột.

Nếu hậu môn nhân tạo bên phải, hay đưa ruột non ra da điều dưỡng cần theo dõi sự mất nước và càng chú ý hơn việc phòng ngừa lở loét da cho người bệnh vì đây là loại chất dịch mang tính chất kiềm có thể gây bỏng rát vùng da quanh chân hậu môn nhân tạo.

Sau khi xẻ miệng hậu môn nhân tạo thì ruột có thể phù nề hay chướng, điều dưỡng cần theo dõi màu sắc niêm mạc hậu môn nhân tạo. Nếu phân quá cứng không ra được, điều dưỡng có thể mang găng tẩm chất trơn nong nhẹ nhàng vào miệng hậu môn nhân tạo để lấy phân ra hoặc dùng ống thông hậu môn bơm 100 – 200ml nước muối sinh lý để kích thích nhu động ruột và làm mềm phân. Rất thận trọng khi thụt tháo qua niêm mạc hậu môn nhân tạo trong những ngày đầu sau mổ vì tình trạng niêm mạc ruột phù nề nên nguy cơ thủng ruột là rất cao. Chỉ nên dùng đúng dụng cụ thụt tháo hậu môn nhân tạo. Ống cao su hoặc que thủy tinh giữ cố định quai ruột ở thành bụng, trong trường hợp hậu môn nhân tạo có quai sẽ được rút sau 5 – 7 ngày.

Người bệnh lo lắng về hậu môn nhân tạo đang mang

Tạo tính độc lập: hướng dẫn người bệnh cách rửa, thay túi đựng phân ngay tại bệnh viện, nên hướng dẫn người bệnh tự chăm sóc túi đựng phân với tất cả các loại túi, cách thay, cách lắp túi phân, cách pha dung dịch, cách làm túi đựng phân tự tạo, cách rửa và chăm sóc hậu môn nhân tạo. Hướng dẫn người bệnh tránh đặt túi khi có nếp nhăn bụng. Khi dán túi mà thấy có nếp nhăn trên keo thì có thể túi bị rò nên thay túi khác. Tránh để túi quá đầy mới thay hay mới tháo phân vì nếu quá đầy sẽ dễ sút túi hay tuột da nơi đặt túi.

Chú ý hai vấn đề: đủ dinh dưỡng và thức ăn có ảnh hưởng đến chức năng của hậu môn nhân tạo, khuyên người bệnh uống nhiều nước, nhai kỹ thức ăn, ăn chậm, ăn những thức ăn giàu dinh dưỡng. Cần cân nhắc đối với:

Những thức ăn dễ táo bón: phomát, đậu, chocolat, ngô, nho. Những thức ăn nhuận tràng: trái cây, đậu xanh, gan,… Những thức ăn nhiều gia vị: tiêu, tỏi, ớt, hành,…

Những thức ăn tạo hơi: bông cải, đậu, bưởi, dưa chuột, hột mít,… Những thức ăn tạo mùi: mít, sầu riêng, củ kiệu, mắm, trứng, cá, thịt. Thức ăn khử mùi: sữa chua.

Nên nhớ rằng đối với những người lớn chịu uống sữa và sản phẩm của sữa nên hạn chế nếu có hậu môn nhân tạo.

Đối với lỗ mở hồi tràng ra da cần chú ý mất nước và rối loạn điện giải. Không nên dùng các chất kích thích nhu động ruột như thuốc xổ.

Vệ sinh thân thể: người bệnh vẫn tắm rửa bình thường nhưng tránh chà xát xà phòng lên hậu môn nhân tạo. Sau khi tắm có thể mang túi mới sạch sẽ. Khi tắm tránh để tia nước vòi sen tưới trực tiếp lên hậu môn nhân tạo. Tránh dùng khăn hay gạc quá cứng để lau khô niêm mạc hậu môn.

Người bệnh đau sau phẫu thuật

Giảm đau: thực hiện thuốc giảm đau theo y lệnh, tạo môi trường thư giãn, thăm viếng và điện thoại.

Giúp người bệnh có tư thế thoải mái, thay đổi tư thế, kỹ thuật thư giãn.

Hướng dẫn người bệnh cách ngồi dậy, đi lại, vận động.

Nhu động ruột kém phục hồi sau mổ

Hướng dẫn người bệnh hít thở sâu, tập bụng, ho, xoay trở và ngồi dậy sớm. Hơn nữa, điều dưỡng cần nghe nhu động ruột để nhận định tình trạng hoạt động ruột sau mổ, rất quan trọng nếu người bệnh phẫu thuật sau tắc ruột vì biến chứng sau mổ có hậu môn nhân tạo là tắc ruột sớm. Khi khám nên hỏi người bệnh có trung tiện chưa, nếu sau 2 – 3 ngày mà chưa có nhu động ruột điều dưỡng cần theo dõi sát niêm mạc ruột đưa ra da, tình trạng đau bụng, tình trạng phân qua hậu môn như nghẹt phân do phân quá cứng.

Người bệnh lo lắng về sinh hoạt tình dục khi có hậu môn nhân tạo

Điều dưỡng cần gặp người chồng hay vợ, bạn tình của người bệnh, trao đổi với họ về tình trạng hậu môn nhân tạo của người bệnh, cách chăm sóc. Hướng dẫn người bệnh vẫn có thể quan hệ tình dục được nếu như bản thân người bệnh hay người phối ngẫu trợ giúp người bệnh đại tiện sạch phân và mang túi phân trống và sạch, quan hệ thay đổi tư thế phù hợp. Giúp người phối ngẫu làm quen với túi hậu môn nhân tạo và hậu môn nhân tạo của người bệnh. Gặp gỡ 2 người để giúp họ trao đổi những thắc mắc và khuyên họ nên gặp chuyên gia về hậu môn nhân tạo.

Người bệnh được chỉ định đóng hậu môn nhân tạo

Điều kiện đóng hậu môn nhân tạo:

Thường sau 2 – 3 tháng (hay sớm hơn tuỳ vào tình trạng bệnh).

Đoạn dưới phải thông.

Chung quanh miệng hậu môn nhân tạo không nhiễm trùng.

Chuẩn bị đóng hậu môn nhân tạo: chuẩn bị trước 3 ngày, phải đảm bảo đại tràng sạch và không nhiễm trùng.

Chế độ ăn, chuyển dần từ chế độ ăn đặc sang lỏng. Ngày đầu ăn cơm, ngày thứ hai ăn cháo, ngày thứ ba uống sữa hoặc trà đường. Chiều tối hôm trước mổ nhịn ăn uống hoàn toàn để sáng hôm sau mổ.

Thụt tháo ở hậu môn nhân tạo xuống hậu môn thật ngày một lần (2 ngày trước mổ); ngày 2 lần (ngay trước ngày mổ). Thụt tháo với nước muối sinh lý là tốt nhất. Chú ý, lượng nước chảy ra nên bằng hay nhiều hơn số lượng nước cho vào. Khi thụt tháo nếu người bệnh đau bụng hay chảy máu nên báo bác sĩ ngay.

Rửa sạch đại tràng: uống dung dịch Fortrans (polyethylene glycol) một ngày trước với 3 gói, mỗi gói pha một lít nước, điều dưỡng cần bảo đảm sạch phân trong lòng ruột. Thực hiện kháng sinh đường ruột, kháng sinh dự phòng trước mổ.

Nguy cơ có các biến chứng sau mổ đóng hậu môn nhân tạo

Bục xì miệng nối hậu môn nhân tạo: gây viêm phúc mạc hay rò tiêu hoá khu trú. Điều dưỡng theo dõi dấu hiệu xì rò phân qua vết mổ hay lỗ đóng hậu môn nhân tạo, nhiệt độ, đau bụng, tình trạng mất nước. Nếu rò ít thường điều trị bằng cách chăm sóc da tránh nhiễm trùng, viêm lở, nâng cao dinh dưỡng tốt giúp lành nơi rò.

Chảy máu miệng nối hay ở thành bụng: báo bác sĩ để khâu cầm máu.

Hẹp miệng nối hậu môn nhân tạo: thường xảy ra do phẫu thuật, khuyên người bệnh tránh tăng cân trong thời gian có hậu môn nhân tạo vì nếp da cũng làm cho miệng hậu môn nhân tạo hẹp lại và cũng do sẹo co rút. Điều dưỡng theo dõi tình trạng táo bón, rặn khi đi đại tiện, số lần đi đại tiện, nên có chế độ ăn tránh táo bón, uống nhiều nước. Nếu người bệnh hẹp quá nhiều và có biến chứng thường phải được phẫu thuật để sửa miệng nối nếu là hậu môn nhân tạo vĩnh viễn.

Tắc ruột: đây là biến chứng thường xảy ra cho người bệnh. Điều dưỡng cần giúp người bệnh phòng ngừa bằng cách cho người bệnh đi bộ, tập luyện…

Nhiễm trùng vết mổ: thành bụng, chỗ đóng hậu môn nhân tạo nên thay băng khi thấm dịch.

LƯỢNG GIÁ

Người bệnh tham gia sinh hoạt trong gia đình, xã hội, công việc một cách tự tin. Người bệnh tự chăm sóc hậu môn nhân tạo thành thạo.

Người bệnh đến tái khám đóng hậu môn nhân tạo không bị tai biến.

Phẫu Thuật Làm Hậu Môn Nhân Tạo

Hậu môn nhân tạo là con đường dẫn từ ruột già ra ngoài thành bụng giúp phân và khí thoát khỏi cơ thể mà không đi qua trực tràng. Chất thải được thu thập trong một túi đeo ở bên ngoài cơ thể. Ruột già là gì?

Ruột già gồm đại tràng và trực tràng. Nó là phần nối tiếp với ruột non.

Ruột non tiêu hóa chất dinh dưỡng và hấp thụ chúng vào mạch máu. Các chất dinh dưỡng như vậy bao gồm protein, chất béo và carbohydrate.

Thức ăn còn lại không thể tiêu hóa từ ruột non đến đại tràng. Đại tràng tái hấp thụ nước từ chất thải, phần còn lại tạo thành phân, phân được chứa trong ruột già sau đó đưa ra ngoài nhờ quá trình đi tiêu.

Tại sao cần phải mở hậu môn nhân tạo?

Bệnh nhân ung thư đại trực tràng ở giai đoạn tiến triển hoặc có biến chứng có thể cần phải mở hậu môn nhân tạo. Bệnh nhân có thể cần phẫu thuật làm hậu môn nhân tạo nếu:

Ruột già bị tắc nghẽn hoặc bị tổn hại.

Ung thư phần thấp trực tràng.

Vỡ đại tràng gây nhiễm trùng trong ổ bụng.

Các loại hậu môn nhân tạo

Mỗi loại hậu môn nhân tạo được đặt tên theo đoạn đại tràng mà nó mở ra

Hậu môn nhân tạo đại tràng sigma: Đây là loại phổ biến nhất. Nó nằm ở phần xa của ruột già. Đại tràng sigma di chuyển chất thải đến trực tràng. Hậu môn nhân tạo đại tràng sigma cho phân cứng hơn và phù hợp sinh lý hơn các loại hậu môn nhân tạo khác.

Hậu môn nhân tạo đại tràng ngang: Đại tràng ngang nằm ngang phía trên thượng vị. Phân ở đại tràng ngang thường mềm do chỉ có một phần nhỏ đại tràng tái hấp thu nước. Có 3 kiểu mở hậu môn nhân tạo thường gặp ở đại tràng ngang:

Hậu môn nhân tạo kiểu quai: Kiểu hậu môn nhân tạo này tạo một lỗ cho phân thoát ra trong khi đại tràng vẫn còn nối với trực tràng. Và hệ quả là thi thoảng vẫn có phân hoặc khí đi qua trực tràng.

Hậu môn nhân tạo kiểu đầu tận: Phẫu thuật này cắt bỏ đoạn ruột già bao gồm cả trực tràng và đoạn đại tràng dưới chỗ mở hậu môn nhân. Đây là kiểu hậu môn nhân tạo vĩnh viễn.

Hậu môn nhân tạo kiểu nòng súng: Kiểu hậu môn nhân tạo này chia đại tràng làm 2 phần riêng biệt, tạo thành 2 lỗ mở. Phân từ phía trên thoát ra từ 1 lỗ và dịch nhầy niêm mạc đại tràng phía dưới thoát ra từ lỗ còn lại.

Hậu môn nhân tạo đại tràng xuống: Đại tràng xuống nhận chất thải xuống từ phần bên trí của ổ bụng. Phân thường ở dạng rắn vì nó đã đi qua hầu hết các phần chức năng của đại tràng.

Hậu môn nhân tạo đại tràng lên: Đại tràng lên kéo dài từ vị trí bắt đầu của đại tràng đến phần bên phải của ổ bụng. Trong phương pháp mở hậu môn nhân tạo này, chỉ có một phần của đại tràng thực hiện chức năng. Kết quả là đại tràng chỉ tái hấp thu được một lượng nước nhỏ và phân thường lỏng.

Hậu môn nhân tạo đại tràng lên rất ít được làm. Mở hồi tràng ra da thích hợp hơn là mở hậu môn nhân tạo ở đại tràng lên. Mở hồi tràng ra da là phương pháp mở ruột non ra thành bụng và có một chiếc túi bên ngoài chứa chất thải.

Điều gì sẽ diễn ra trong khi phẫu thuật?

Bệnh nhân sẽ được gây mê trước cuộc phẫu thuật. Trong quá trình phẫu thuật, phẫu thuật viên sẽ mở một lỗ hậu môn nhân tạo tại vị trí mà bệnh nhân có thể nhìn thấy và chăm sóc nó. Sau đó, họ sẽ đính túi hậu môn nhân tạo vào lỗ mở này.

Phương pháp phẫu thuật có thể thực hiện với:

Một đường mổ hở lớn ở thành bụng hoặc

Phẫu thuật nội soi đòi hỏi ít xâm lấn hơn, vết mổ nhỏ hơn, giảm đau hơn và thời gian hồi phục nhanh hơn.

Phẫu thuật có thể bao gồm các rủi ro sau đây:

Chảy máu đại tràng

Tổn thương cơ quan lân cận

Nhiễm trùng

Chảy máu từ lỗ mở hậu môn nhân tạo.

Phải mất bao lâu để hồi phục sau phẫu thuật?

Hầu hết bệnh nhân ở lại bệnh viện trong tối đa 1 tuần sau thủ thuật. Phục hồi hoàn toàn sau mở hậu môn nhân tạo có thể mất tới 2 tháng. Trong thời gian này, bệnh nhân phải hạn chế một số loại thức ăn trong khi đại tràng lành.

Nếu mở hậu môn nhân tạo tạm thời, bệnh nhân có thể cần phẫu thuật đóng hậu môn nhân tạo sau khi đại tràng đã lành. Phẫu thuật này thường diễn ra khoảng 12 tuần sau đó tùy thuộc vào mục đích mở hậu môn nhân tạo.

Chăm sóc hậu môn nhân tạo

Làm sạch túi hậu môn nhân tạo của bệnh nhân. Một khi đã hồi phục sau phẫu thuật, bệnh nhân sẽ cần phải làm sạch túi hậu môn nhân tạo vài lần mỗi ngày. Tốt nhất là giữ túi hậu môn luôn không đầy quá một nửa.

Bệnh nhân sẽ không thể kiểm soát được lượng phân và khí di chuyển vào trong túi. Nó sẽ thay đổi tùy theo loại hậu môn nhân tạo và chế độ ăn uống. Đội ngũ chăm sóc sức khỏe có thể cung cấp thông tin về việc lựa chọn thực phẩm giúp giảm lượng khí thải ra.

Có nhiều loại túi hậu môn nhân tạo. Bao gồm túi mở hay có thể tháo rời và túi kín hay dùng một lần. Một số túi có một bộ lọc khử mùi và lỗ thông khí. Điều này ngăn cản túi trở nên quá căng, bung ra khỏi bụng, hoặc vỡ. Hãy hỏi nhóm chăm sóc sức khỏe về các loại túi hậu môn nhân tạo.

Chăm sóc da quanh lỗ hậu môn nhân tạo. Da xung quanh lỗ hậu môn nhân tạo cần được giữ sạch sẽ để tránh nhiễm trùng. Lỗ mở hậu môn luôn có màu đỏ hồng và thỉnh thoảng có thể bị chảy máu, điều đó là thường gặp và hiếm khi kéo dài.

Chung sống với hậu môn nhân tạo

Hậu môn nhân tạo đem đến một số thay đổi trong cuộc sống của bệnh nhân. Tuy nhiên, hậu môn nhân tạo đã được thiết kế thuận tiện nhất có thể.

Trang phục. bệnh nhân có thể mặc những loại trang phục như trước khi mở hậu môn nhân tạo. Túi hậu môn nhân tạo được thiết kế vừa vặn với cơ thể. Chúng cũng có màn chắn khí chống mùi hôi. Mùi hôi chỉ thoát ra khi bệnh nhân làm trống túi.

Hoạt động. bệnh nhân có thể tiến hành các hoạt động như cuộc sống hàng ngày. Những người có hậu môn nhân tạo vẫn tiếp tục đi làm, chơi thể thao, và tham gia vào hoạt động tình dục. Vận động hợp lý sẽ không làm tổn thương đến bệnh nhân hay hậu môn nhân tạo.

Hỗ trợ tâm lý. Một số người có thể cảm thấy buồn hoặc bối rối vì hậu môn nhân tạo. Hãy xem xét việc tìm kiếm sự hỗ trợ từ nhóm những người có hậu môn nhân tạo. Những mối quan hệ này có thể giúp trả lời các câu hỏi của bệnh nhân và cung cấp cho bệnh nhân sự hỗ trợ về mặt tâm lý. Cũng nên xem xét điều này nếu bệnh nhân đang đấu tranh chống lại những thay đổi xấu đi của cơ thể.

7 Điều Cần Biết Để Chăm Sóc Hậu Môn Nhân Tạo Đúng Cách (Cho Người Mới Sử Dụng)

Hậu môn nhân tạo (HMNT) là gì?

Hậu môn nhân tạo là chỗ mở của một đoạn ruột ra thành bụng bằng phẫu thuật nhằm dẫn chất trong lòng ruột ( dịch tiêu hoá hay phân) ra ngoài. Sau khi thực hiện phẫu thuật, chất tiêu hoá sẽ đi trực tiếp qua lỗ mở thông này ra ngoài và đổ vào một túi chứa gắn bên ngoài sát với thành bụng gọi là túi HMNT.

Hướng dẫn chăm sóc hậu môn nhân tạo đúng cách #1 HMNT thay đổi kích thước trong 6-8 tuần đầu tiên

Ngay sau khi phẫu thuật, HMNT sẽ xuất hiện sưng và to ra và thường có màu hồng hoặc đỏ. Nó sẽ dần dần thu nhỏ kích thước sau 6-8 tuần. Do đó, khi mua bộ túi HMNT trong vài tuần đầu, đế HMNT phải được đo thường xuyên vì kích thước của nó sẽ liên tục thay đổi. Dần dần, tần số đo sẽ giảm. Việc sử dụng thêm vòng chống loét (ring barrier) sẽ giúp giảm nguy cơ bị rò rỉ, nhiễm trùng và khó chịu.

#2 Hướng dẫn chung khi lắp bộ chăm sóc HMNT

Để đảm bảo độ bám dính tối ưu, nên làm cho da sạch và khô hoàn toàn. Nước sạch là đủ để làm sạch HMNT và da xung quanh.

Khi lắp phần đế HMNT, lỗ nên được cắt sao cho vừa khít với đường kính và hình dạng của HMNT. Một nguyên tắc tốt là ‘không quá lỏng lẻo, không quá chặt”

Nếu bạn gặp khó khăn, các sản phẩm hỗ trợ có thể hữu ích để tạo ra một lớp đệm khít xung quanh HMNT và bảo vệ da xung quanh nó.

Vệ sinh hậu môn nhân tạo như thế nào?

Chỉ cần dùng nước sạch và khăn giấy hoặc gạc để lau sạch da xung quanh HMNT

Bạn không nên dùng dầu, sữa tắm, gạc tẩy trang hay khăn giấy ướt để vệ sinh da vì có thể làm giảm độ dính của đế dán.

Nếu dùng xà phòng hay chất làm sạch da thì phải rửa và lau sạch để không để lại dư chất.

Cách sử dụng bộ chăm sóc hậu môn nhân tạo một mảnh

Các thao tác khi lắp bộ túi hậu môn nhân tạo một mảnh

Cách sử dụng bộ chăm sóc hậu môn nhân tạo hai mảnh

Các thao tác khi lắp bộ túi hậu môn nhân tạo hai mảnh

#3 Thay bộ chăm sóc HMNT thường xuyên

Vì da xung quanh HMNT của bạn dễ bị các vấn đề về kích ứng da, điều cực kỳ quan trọng là phải đảm bảo khu vực xung quanh HMNT không có vi khuẩn và độ ẩm. Các vấn đề như phát ban và nhiễm trùng là do tích tụ độ ẩm, phản ứng dị ứng xảy ra với một số chất kết dính nhất định và sự tích tụ của nấm. Cách tốt nhất để ngăn ngừa bất kỳ biến chứng nghiêm trọng nào là giải quyết sớm mọi vấn đề.

Da bình thường, khỏe mạnh xung quanh HMNT phải mịn và nguyên vẹn. Độ bám dính và độ bền của bộ chăm sóc túi có thể khác nhau. Bạn thường có thể đeo bộ chăm sóc HMNT trong vòng từ 3 đến 7 ngày. Thỉnh thoảng bạn nên kiểm tra túi của mình để chắc chắn rằng nó không quá đầy do đó gây ra vấn đề rò rỉ và có thể gây kích ứng da và / hoặc HMNT. Nếu có bất kỳ ngứa hoặc kích ứng da, đó là thời điểm tốt để xem xét thay đổi bộ chăm sóc khác phù hợp hơn.

Nên xả túi thải khi nào?

Điều này tùy thuộc vào mỗi cá nhân, nhưng nên xả túi thải thường xuyên. Đối với nhiều người, việc này thường diễn ra 3-5 lần/ ngày. Bạn nên xả túi thải khi túi chứa chất thải đầy 1/3 đến 1/2 túi.

Nên xả túi thải trước khi đi ngủ, trước khi ra ngoài, tập thể thao, và quan hệ tình dục.

Việc xả thải đều đặn sẽ giúp hạn chế việc chất thải trong túi rò rỉ ra ngoài, đồng thời cũng giúp phòng tránh cho túi bị phồng lên. Đồng thời, xả túi thường xuyên thì đế dán sẽ sử dụng được lâu hơn.

Bao lâu thì nên thay đế HMNT mới?

Khi bạn cảm thấy đế dán trương to ra, hơi rịt da bụng và có vòng màu trắng nơi tiếp xúc với HMNT là lúc nên thay đế mới.

Bạn nên lập thời khóa biểu cho việc thay đế dán mới trước khi đế bị rò rỉ.

Thay vào lúc thuận tiện. Thời gian thay túi HMNT thường vào lúc sáng sớm khi chưa ăn uống gì.

Thay túi quá thường xuyên cũng không tốt cho da vì làm da mỏng, dễ tổn thương.

Quy trình thay bộ túi hậu môn nhân tạo

Chuẩn bị dụng cụ trước khi thay

Gạc mềm, nước ấm, hoặc nước máy.

Xà phòng dịu nhẹ để rửa tay.

Khăn bông sạch , mềm , khô.

Túi / đế / các phụ kiện (keo, bột).

Dụng cụ cắt túi: dụng cụ đo, bút, kéo.

Cách đo

Dụng cụ đo thường được cấp sẵn trong hộp túi khi mua túi.

Cách tốt nhất để bảo vệ vùng da quanh HMNT là đo và cắt đế dán vừa vặn, đúng với hình dạng của HMNT.

Ướm kích cỡ HMNT bằng dụng cụ đo

Chọn vòng đo HMNT vừa vặn nhất với HMNT

Nếu bạn sử dụng loại 1 mảnh, thì trước khi cắt, bạn nên kéo túi ra phía xa đế, để khi đưa kéo vào cắt sẽ không bị đầu kéo làm thủng túi.

Khi sử dụng loại 1 mảnh cho HMNT không tròn, khi đo bạn phải chú ý hướng của HMNT, bạn cần vẽ hướng ngược lại ở mặt đế dán, nếu không sẽ bị ngược hướng khi dán lên HMNT. Bạn nên đo và cắt chính xác trên giấy trước, sau đó lấy mẫu và vẽ lên đế dán

#5 Tắm rửa vệ sinh cơ thể

Người bệnh có thể tắm rửa vệ sinh cơ thể như bình thường khi có HMNT.

Không nên để nước và xà phòng chảy vào trong hoặc gây tổn thương HMNT.

Người bệnh có thể đeo hoặc không đeo bộ túi HMNT khi tắm

Nếu bạn đang mang bộ túi HMNT 2 mảnh, bạn có thể tháo túi ra nhưng vẫn còn để đé dán khi tắm rửa. Bạn nên kiểm tra lại độ dính của đế dán sau khi tắm để đảm bảo đế dán còn dính tốt.

Bạn nên chọn xà phòng trung tính, không để lại dư chất khi tắm rửa, để tránh xà phòng dính trên vùng băng keo có thể gây ngứa.

#6 Chế độ kiểm tra

Tập thói quen tốt là thường xuyên kiểm tra HMNT và vùng da xung quanh mỗi khi thay bộ túi HMNT.

Thói quen này cho phép nhanh chóng phát hiện ra các dấu hiệu bất thường và có cách xử lý sớm. Điều quan trọng là bạn kiểm tra xem chất kết dính có bị xói mòn hay không và có dấu hiệu rò rỉ chất thải hay không (phân hoặc nước tiểu tùy thuộc vào loại HMNT). Soi gương và kiểm tra vùng da xung quanh HMNT và xem liệu có bất kỳ vết đỏ hoặc tổn thương nào không. Làn da khỏe mạnh xung quanh HMNT trông giống như da trên phần còn lại của dạ dày (có màu đỏ hoặc hồng).

Nếu phát hiện bị sưng đỏ, viêm tấy da và đau, hậu môn bị sa xuống… thì phải trao đổi ngay với nhân viên y tế để xử lý.

Chế độ ăn cân bằng dinh dưỡng

Ăn nhiều bữa trong ngày (3 bữa trở lên), ăn các bữa ăn nhỏ thường xuyên tốt cho cơ thể và ít tạo khí hơn

Ăn chậm,nhai kỹ thức ăn để việc tiêu hóa được dễ dàng.Tăng dần các loại thức ăn cho đến khi có chế độ ăn bình thường.

Uống nhiều nước,nước trái cây (không uống rượu bia,nước có ga).

Hạn chế thức ăn tạo mùi:hành, tỏi, măng tây, trứng, cá, bắp cải, đồ ăn cay.

Để giảm khí và mùi:Hãy ăn điều độ, tránh bỏ bữa, không nuốt khí khi ăn, thư giãn và ăn chậm rãi, tránh nhai kẹo cao su hoặc uống bằng ống hút, uống 8 – 10 ly nước/ ngày.

Ngăn ngừa tắc nghẽn ruột:Một số loại thức ăn nếu ăn với số lượng nhiều và không nhai kỹ có thể gây tắc nghẽn. Cần kiêng ăn các thức ăn (ngô (bắp), đặc biệt là ngô nướng, trái cây khô, dứa, nấm, các loại đậu, dồi thịt, các loại hạt giống cần tây).

Thức ăn giúp phân mềm/lỏng:Thức uống có cồn, nước ép táo, nước ép nho, nước ép mận, sô cô la, cà phê, sữa và các sản phẩm từ sữa, rau lá xanh, cam thảo, cà chua, thức ăn nhiều gia vị.

Sử dụng thuốc: Sau phẫu thuật mở HMNT, việc hấp thu một số loại thuốc có thể bị thay đổi. Bệnh nhân có thể tham khảo ý kiến của thầy thuốc, điều dưỡng chăm sóc HMNT và dược sĩ khi cần thiết. Một số thuốc không cần kê toa bệnh nhân có thể sử dụng như: thuốc kháng a xít, thuốc chống tiêu chảy, thuốc kháng viêm, aspirin, thuốc xổ, vitamin và các loại thay thế muối hay đường.

Mua bộ chăm sóc hậu môn nhân tạo trực tuyến ở đâu?

Tại chúng tôi chúng tôi cung cấp một loạt các sản phẩm và phụ kiện HMNT như các loại bộ túi MNT một mảnh và hai mảnh, đai đeo HMNT, bột làm đầy, bột hút ẩm-chống loét, dung dịch bôi trơn khử mùi, kẹp túi, vv từ nhà sản xuất hàng đầu như Coloplast, Convatec, Hollister, v.v.

Hãy xem và chọn sản phẩm phù hợp nhất với nhu cầu của bạn.

Chăm Sóc Bệnh Nhân Hậu Môn Nhân Tạo

Hậu môn nhân tạo là gì

Việc đặt hậu môn nhân tạo trong thời gian trở lại đây cũng ngày càng được phổ biến. Theo thống kê của tổ chức thế giới cho thấy có tới 1,3 triệu người đang phải đặt hậu môn nhân tạo. Hậu môn nhân tạo trước tiên là do con người chế tạo ra. Hậu môn nhân tạo (HMNT) được tạo ra từ một lỗ mở thông ra da của đại tràng ở bên trái người bệnh có mục đích dẫn lưu bộ phân ra bên ngoài thay thế hậu môn thật. Phân sẽ đi trực tiếp qua lỗ mổ thông này và đổ vào một túi chứa phân (túi HMNT).

Ai cần đặt hậu môn nhân tạo

Những người được chỉ định đặt hậu môn nhân tạo là những người được bảo vệ tổn thương đường dưới như bệnh nhân mổ cắt trĩ hay là bệnh nhân cần phải giữ sạch đoạn cùng để điều trị về bệnh lý nào đó. Những người bị ung thư trực tràng giai đoạn cuối mà cần phải cắt bỏ, viêm loét trực tràng gây chảy máu nhiều….

Có mấy loại hậu môn nhân tạo

HMNT tạm thời là chỉ sử dụng trong thời gian nhất định giúp thoát phân ra ngoài trong thời gian tạm thời (khoảng 3 – 6 tháng) do bệnh hay do chấn thương để đoạn ruột phía dưới được nghỉ ngơi, lành chỗ khâu nối ruột. Sau đó HMNT sẽ được đóng và tái lập lại lưu thông phân bình thường qua hậu môn thật. HMNT vĩnh viễn thường sử dụng trong bệnh lý ung thư đại – trực tràng, đưa đại tràng ra da và người bệnh đại tiện qua HMNT suốt đời.

Lập kế hoạch chăm sóc hậu môn nhân tạo

I. Mục đích chăm sóc hậu môn nhân tạo – Làm sạch hậu môn nhân tạo giúp bệnh nhân sạch sẽ, thoải mái, sớm hồi phục – Giữ vùng vết mổ sạch, tránh nhiễm trùng chéo từ hậu môn nhân tạo – Ngăn ngừa lở loét xung quanh hậu môn nhân tạo – Theo dõi và phát hiện sớm các biến chứng: sa, tụt, dịch chuyển vị trí hay có bất thường gì tại hậu môn nhân tạo – Tư vấn, hướng dẫn bệnh nhân cách chăm sóc hậu môn nhân tạo tại nhà khi xuất viện. II. Chuẩn bị: + Giải thích cho bệnh nhân về thủ thuật, đồng thời hướng dẫn bệnh nhân nằm tư thế thoải mái. + Dụng cụ 1. Dung dịch rửa (NaCl 0.9%) 2. Dung dịch sát khuẩn (Betadin) (đối với BN rơm lở vùng da xung quanh thì không dùng cồn iode) 3. Gòn, gạc 4. Túi đựng phân, thước đo, kéo 5. Bồn hạt đậu 6. Tấm lót 7. Găng tay sạch 8. Dung dịch sát khuẩn tay, dung dịch khử khuẩn dụng cụ 9. Túi rác các loại III. Thực hiện kỹ thuật: 1. Nhận định: – Hậu phẫu ngày thứ mấy? Có bao nhiêu vết mổ? Các dẫn lưu và tình trạng vết mổ, dẫn lưu. – Tình trạng của HẬU MÔN NHÂN TẠO: nằm bên nào? Màu sắc niêm mạc, lượng phân ra, tình trạng vùng da xung quanh… 2. Tiến hành: – Giải thích và chuẩn bị tư thế thuận lợi cho bệnh nhân. – Đặt tấm lót bên dưới vùng HẬU MÔN NHÂN TẠO, bộc lộ. Đặt bồn hạt đậu. – Sát khuẩn tay, mang găng, tháo bỏ túi phân cũ, đánh giá lượng phân, tính chất phân. – Mang găng mới, mở mâm chăm sóc, sắp xếp dụng cụ cần thiết trong mâm. – Bắt đầu rửa miệng HẬU MÔN NHÂN TẠO xoắn ốc ra ngoài niêm mạc rồi tới vùng da xung quanh, rộng ra 5cm. Thấm khô. – Sát khuẩn da xung quanh, rộng ra 5cm. – Đo túi và cắt túi theo kích thước đã đo. Thu dọn bồn hạt đậu, tấm lót. – Dán túi chứa phân mới. Vuốt cho dính sát vào mặt da. Kiểm tra lại chắc chắn. – Tháo bỏ găng và rửa tay. Thu dọn dụng cụ. IV. HỒ SƠ: – Ghi nhận ngày giờ chăm sóc. Tình trạng chung của bệnh nhân. – Ghi nhận tình trạng HẬU MÔN NHÂN TẠO: màu sắc, tính chất (có bị sa, lồi không?…), màu sắc, số lượng & tính chất phân… – Ghi rõ tên điều dưỡng chăm sóc. V. Các biến chứng có thể xảy ra – Sa/ tụt HẬU MÔN NHÂN TẠO – Tắc ruột – Thoát vị cạnh hậu môn nhân tạo – Abcess hậu môn nhân tạo – Rối loạn tiêu hóa: bón, tiêu chảy… VI. Chế độ ăn cho người hậu môn nhân tạo – Hạn chế thực phẩm tạo mùi, sinh hơi gây phân có mùi hôi (bắp, đậu khô, hành tây, bắp cải, thực phẩm cay, cá, kháng sinh một số vitamin và khoáng) và có nhiều xơ làm tăng lượng phân. Cách giảm lượng khí trong đường tiêu hóa nên : * Nhai chậm , nuốt khi miệng ngậm. * Uống nước qua ông hút * Không ăn chất sinh hơi như : + Lactose ( ở người kém-dung nạp lactose ) + Rượu + Các sản phẩm sinh hơi (như táo, bia, bắp cải, su bông, dưa hấu, đậu nành)

Cập nhật thông tin chi tiết về Phẫu Thuật Và Chăm Sóc Hậu Môn Nhân Tạo: Những Điều Cần Biết trên website Raffles-hanoi.edu.vn. Hy vọng nội dung bài viết sẽ đáp ứng được nhu cầu của bạn, chúng tôi sẽ thường xuyên cập nhật mới nội dung để bạn nhận được thông tin nhanh chóng và chính xác nhất. Chúc bạn một ngày tốt lành!